PAZAR 04 EKİM 1998
Muhtar Ali Şentürk, Elmalı Sikkeleri'ni yağmalamaktan 1.5 yıl hapis yattı. Şimdi Amerika, sikkeleri Türkiye'ye iade etmek için Şentürk'ün tanıklık yapmasını bekliyorFÜGEN ÜNAL ŞEN
Elmalı Antalya'nın bir ilçesi. Bayındır da Elmalı'ya bağlı bir köy. Bayındır'ın adı şu günlerde Amerika'daki mahkeme dosyalarında... Çünkü bu köy, İbrahim Başbuğ, Bayram Sungur ve Ahmet Ali Şentürk bulup da pazarlayana kadar topraklarında, "Dünyanın en büyük hazinelerinden birisi" olarak tanımlanan 2 bin adet Likya Sikkesi'ni gizliyordu. Şimdi ise sikkelerin yaklaşık 1900 tanesi Amerika'da bir kasada.
Tarih kitapları, "2700 yıl önce, Salihli yakınlarındaki Lidyalılar'ın başkenti Sart'ta ilk parayı icat ettiğini yazar. Bayındır Köyü'nde 18 Nisan 1984'te "Otelci İbrahim", "Elektronikçi Bayram" ve "Eski muhtar Ahmet"in buldukları çil çil antik gümüşlerin tarihi de ilk paranınki kadar eski.
Baykuş, aslan, keçi, boğa, güneş, testi motifli "Elmalı Sikkeleri", Amerikalı milyarder William Koch'un kasasına uzun ve karmaşık bir yolla ulaşmış. Türk Hükümeti, Karun Hazineleri'nden sonra Elmalı Sikkeleri'nin de ana topraklarına dönebilmesi için Amerika'da dava üstüne dava açıyor.
Bayındır Köyü'nün eski muhtarı Ahmet Ali Şentürk, köyün girişinde küçük bir evde oturuyor. 14 yıl önce, ellerinde dedektörle toprağı tarayıp "vınn" sesinin geldiği yeri eşeledikleri günü, minik testiyi buluşlarını, edip gümüş sikkelerin şıkırtılarla toprağa dökülmelerini hiç unutamamış.
Sonra ise olaylar hızlı gelişti. Defineyi bulanların "zengin olduk naraları" Antalya polisini uyandırdı. Sıkı takibe alınan defineciler gözaltına alındı. Mahkemeler derken, 1.5 yıl hapis cezası çektiler. Define ise elden ele dolaşmaya başladı. Uzun ve karışık bir yolculuktan sonra da 5 milyar liraya William Koch'un Boston'daki kasasının karanlığına gömüldü.
William Koch, sikkeleri birer birer satmaya başlayınca, Karun Hazineleri'nin de Türkiye'ye dönmesinde önemli rol oynayan gazeteci-yazar Özgen Acar, Türk hükümetini uyardı. Bu uyarı, yüzyılın definesinin tekrar topraklarımıza dönmesi için atılan ilk adım oldu. Yıllardır süren davada şimdi son adım atılacak. Son adımı atacak kişi ise, kaderin bir cilvesi olsa gerek, bu değerli hazinenin öz topraklarından kopup gitmesine neden olan kişilerden eski muhtar Ahmet Ali Şentürk.
Şentürk, Amerika'da hazırlanan kataloglardan sikkeleri teşhis etmiş ama bu Amerikalı savcı için yeterli olmamış. Bir sonraki duruşmada bizzat Şentürk'ün gelip tanıklık yapmasını ve sikkeleri tek tek inceleyerek ifade vermesini istiyor. Türk hükümeti, Şentürk'ü, Boston'daki davaya götürecek. Şentürk, "İnsan her gün öyle güzel para görmüyor. Hepsi aklımda. Testiden çıkarıp çıkına sayarak koymuştuk. Eve geldiğimizde de leğen içinde saatlerce yıkadık. Paraları bir görüşte hemen tanıdım ama Amerika'ya gidip tekrar tanıklık yapacağım. O zaman bir cahilliktir yapmıştık. Cezamızı da çektik" diyor.
Otelci İbrahim Başbuğ, elektronikçi Bayram Sungur ve eski muhtar Ahmet Ali Şentürk, ellerindeki dedektörün "vınn" sesi çıkardığı yeri kazarlar ve testi içinde sikkeleri bulurlar. Antik para işinden anlayan İbrahim, 318 adedini ayırıp paket yapar. Bayram, Antalyalı kuyumcu Mehmet Altıniş'e iki Likya sikkesini satar. Karşılığında 150 bin lira alır. İbrahim İstanbul'a gelir. Eski eser kaçakçısı Fuat Aydıner'i Antalya'ya getirir. Aydıner sikkeleri görür, 75 tanesini seçer ve 30 milyon lira değer biçer. Daha sonra para bulup sikkelerin geri kalanını da alır.
Aydıner "Yüzyılın definesi"ni tek başına pazarlayamayacağını düşünüp Almanya'da antikacılık yapan Fuat Üzülmez, Edip ve Nevzat Tellioğlu ile ilişki kurar. Ekip, sikkeleri İsviçre'deki Bank Leu'ya götürür. Ancak anlaşma sağlanamaz. Jeffrey Spier ile temasa geçilir. Spier, defineyi William Koch ve Jonathan Kagan'a teklif eder. Bu üçlü "Oks Partners" isimli bir grup kurarak defineyi satın alır.
18 Nisan 1984 yılında çıkarılan "Elmalı Sikkeleri", 27 Eylül 1984'te resmi kayıtlara "Elmalı'dan kaçırılan 2 bin antik sikke" diye geçti. "Dünyanın en değerli antik sikkesi" sayılan ve İsa'dan 5. yüzyılda basılan "Atina Dekadrhamisi" adlı gümüş paradan dünyada toplam 13 tanesinin varlığı biliniyordu. "Elmalı Definesi"nde bunlardan 14 tane olması, uluslararası sikke dünyasında "Elmalı Sikkeleri"nin önemini daha da arttırıyor.
"Yüzyılın definesi" sayılan "Elmalı Sikkeleri"nin tarihi yaklaşık 2 bin 800 yıl önceye gidiyor. Tarihçiler, definelerin eskiden özellikle güçlü iktidarların olmadığı ya da savaşların olduğu dönemlerde toprağa gömüldüklerini kabul ediyorlar. Elmalı Definesi'nin de o günün Pers istilasına karşı, Side yakınlarında İ.Ö. 467 yılında yaptığı çıkarmayı destekleyen bir Likyalı komutana ait olduğu sanılıyor. Ancak muhtemelen savaşta öldüğünden geri dönüp defineyi dağıtma olanağı bulamadığı sanılıyor.