ÇARŞAMBA 27 MAYIS 1998
Geçen hafta şiddetli yağışların ardından yaşanan sel ve heyelan nedeniyle yüzlerce kilometrelik yol ve 82 köprü müteahhit hataları ve eksik malzeme kullanımı yüzünden yok oldu. 11 ili etkileyen sel felaketinde toplam 1.345 uzunluğunda 38 şehirlerarası yol hasar gördü. Demiryollarında ciddi hasarlar meydana geldi. Çok sayıda köy yolu da ulaşıma kapandı.
Karayolları ve demiryolları üzerindeki köprüler de çöktü veya tahrip oldu. 300 trilyon lira olarak hesaplanan sel faturasının büyük bölümünü yol ve köprü hasarları oluşturdu. Yok olan yol ve köprülerin onarımı için önümüzdeki günlerde peşpeşe ihaleler açılacak, vatandaştan toplanan trilyonlarca lira yine müteahhitlere dağıtılacak. Muhtemelen, bu ihalelere yine yok olan yol ve köprüleri yapan müteahhitler de girecek ve belki de kazanacak.
Uzmanlar, afete dönüşen şiddetli yağışın yol açtığı zararda, müteahhitlerin sorumluluğunun ilk sırada yer aldığına dikkat çektiler. Bölgede ayakta kalan neredeyse tek bir köprü kalmadığına dikkat çeken uzmanlar, "müteahhit malzemeden çalarsa, devlet buna göz yumarsa sonuç başka türlü olamaz" dediler.
Sözkonusu yol ve köprülerin yeni ihaleler açılarak yapılacak olması, gözleri müteahhit hatalarına ve devletin dikkatsizliğine çevirdi.
Selde yok olan bazı yolların istinat duvarı yapılmadığı veya yapılan istinat duvaları yeterince sağlam olmadığı için bu hale geldiğini belirten uzmanlar, çoğu köprünün de dolgu maddesi noksanlığı ve tahkimat yetersizliği nedeniyle çöktüğünü ve yıkıldığını belirttiler.
Uzmanlar, bazı projelerin hesaplarının hatalı olduğunu, bazı projelerde ise hesapların gerçekçi olmasına rağmen malzemeden çalındığını ileri sürerek, devletin de bu duruma seyirci kalıp göz yumduğunu öne sürdüler. "Hangi yol ve köprünün neden bu hale geldiği, ilk hasar tesbit çalışmalarının ardından yapılacak ciddi teknik çalışmalarla ortaya çıkabilir" diyen uzmanlar, malzeme eksikliği veya mühendislik hatası olan yol ve köprüleri yapan müteahhitlerle kontrolu yapan memurların saptanması gerektiğini söylediler. Uzmanlar şu değerlendirmeyi yaptılar:
"Yeni ihaleler açmadan önce bu çalışmayı yapmak gerekir. Zira belki de malzemeden çaldığı, eksik malzeme kullandığı için yaptığı köprü yıkılan müteahhit yeni ihaleye de girecek ve aynı köprüyü yeniden yapacak. Vatandaşın cebinden çıkan para yine müteahhitlerin cebine gidecek ama yaptığı yol veya köprü, belki de birilerinin canına da malolarak yeniden aspirin gibi suda eriyecek."
CHP lideri Deniz Baykal da dün partisinin grup toplantısında, aynı konuya değindi. Baykal kurultaydan hemen sonra gittiği sel felaketine uğrayan Batı Karadeniz'de yaptığı incelemeler konusunda bilgi verirken, faciaya çarpık ve kaçak yapılaşmanın yanında, kamunun yanlış yatırımlarının da yol açtığını söyledi. Dolgu çevre yollarının, yanlış demiryolu köprülerinin, küçük aktarma kanallarının baraj gibi suyu biriktirerek yerleşim yerlerini sular altında bıraktığına dikkat çeken Baykal, "Tablo çok ciddi, kamunun büyük sorumluluğu var" dedi. Baykal devletin, trilyonlar harcayarak yaptırdığı yatırımlar üzerine suları boşaltmak için askerleri göndererek, bombalatmak zorunda kalmasının da kabul edilemez olduğunu söyledi.
Saltukova'da yapımı tamamlanan havaalanının da sular altında olduğunu bildiren Baykal, "İnanılır gibi değil. Bu inşaatı devlet yaptırmış, müteahhiti de sayın bakanlardan biri galiba" diye konuştu. CHP'liler Baykal'ın sözünü ettiği bakanın Devlet Bakanı Hasan Gemici, inşaatı yapan firmanın da Gemici ve ailesine ait Koçkan isimli firma olduğunu bildirdiler.