Zeynep Göğüş (e-posta:zgogus@sabah.com.tr )

Yıllar var ki İstinye koyundaki o haşmetli bina İstanbul Boğazı'nı böylesi bir dikkat ve şefkatle seyretmemişti. Tersane oradan kalktıktan sonra restore edilen binada harıl harıl çalışan teknik ekibin görevi, dünyanın bu en şiirsel su yolunu güvenli hale dönüştürmek....

İstinye koyundaki binanının girişinde bir tabela çakılı: Türk Boğazları Yönetim ve Bilgi Sistemi Proje Ofisi... Projenin başındaki isim eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Güven Erkaya.

İstinye ekibi Boğazlar için en kötüsünden on değişik senaryo hazırlamış. İki kuru yük gemisinin çarpışması senaryoların en hafifi. En berbatı da 300 metreyi aşan bir tankerin yapacağı kaza. Bu senaryoda hem çarpışma, hem yangın, hem de denize mazot sızması ihtimalleri birarada...

Saatte ne miktarda mazot sızabilir? Sızma ne kadar sürer? 100 bin ton mazot sızmışsa ve hem denizde hem de karada yangın çıkmışsa hangi kapasitede kaç adet hangi yangın söndürme gemisi ile yangın bariyerine ihtiyaç var? Deniz temizleme araçlarının takati ne olmalı? Toplanan mazot nereye aktarılacak?

İşte bütün bu soruların cevapları hazır.

Boğazların emniyeti için projelendirilen sistem, şu anda dünyada olanların içinde en mükemmeli. Projenin üç ayağı var. Birincisi gemi trafik güvenliği için gerekli olan elemtronik sistem ki, gece görüş aletleri ile akıntı ölçerler de buna dahil.

İkinci ayak, altyapı... Harita Genel Komutanlığı'nda bilgisayara üç boyutlu haritalar yüklenmiş. Radar antenlerinin yükseklikleri değiştirilmek suretiyle kapsama alanları hesaplanmış. Buradan yola çıkılarak bütün Boğaz için kaç radar gerektiği hesaplanmış.

Üçüncü fasıl, kurtarma araçları... Tankerlere yön verecek römorkörlerden tutun da sağlık motörlerine ve deniz temizleme araçlarına uzanan upuzun bir liste. Bunun içinde otoyol polisi gibi dolaşacak eskort tekneler de var.

Oramiral Güven Erkaya gereken elektronik sistemin parasını milli bütçeden karşılayabilecek güçte olduğumuzu söylüyor. Doğrusu da böyle yapmak. Kendi güvenliğini kredi ile sağlayan ülke durumuna düşmeye gerek yok.

Projenin ikinci ayağı içinse ise özelleştirmeden kaynak bulunabilir. Söz gelimi Paşa Limanı'ndaki Deniz Nakliyat'a ait binaya biçilen fiyat 30-40 milyon dolar civarında. Kredi şartsa, üçüncü bölüm için alınsın.

Türkiye, içinde bulunduğumuz hafta boyunca Boğazlar'ın güvenliği konusunda Londra'da sınava giriyor. Oramiral Erkaya, Uluslararası Denizcilik Örgütü IMO'nun toplantısında bugün yapacağı sunuşta hazırlanan güvenlik sistemini anlatacak.

Bu konudaki teknik araştırma tamamlananması, Boğaz'ları yol geçen hanı gibi kullanmaya heveslenenlere karşı Türkiye'ye güç kazandırıyor.

Unutmadan; IMO teknik bir kuruluş, Boğazlar Tüzüğü'nün tartışma yeri değil. Londra'da Türkiye'yi köşeye sıkıştırmaya heveslenenlere bu da hatırlatılacak...