İran tartışılıyor

Amerika ile yakınlaşmak isteyen ılımlı İran Cumhurbaşkanı Hatemi, ABD'li üst düzey hükümet yetkilileri ve istihbaratçıları arasında yoğun tartışmalara konu oluyor.

Amerikalı yetkililer, Muhammed Hatemi'nin kişisel olarak Amerikan halkına ve hükümetine karşı gösterdiği yakınlığı değerlendiriyorlar. NBC televizyonunun haberine göre 20 yıldır İslam kurallarıyla yönetilen İran'ın değişime hazır olup olmadığı tartışmasını yapan Amerikalı hükümet ve istihbarat yetkilileri İranla ilişkilerin yeniden başlatılması konusunda henüz bir uzlaşmaya varamadılar.

Bu tartışmaların merkezini ülkede reformlar gerçekleştiren Hatemi'nin muhalif İslamcılar karşısında üstün gelip gelemeyeceği oluşturuyor. ABD hükümeti, Hatemi'yi ülkesinin terörizme olan desteğini sona erdirmeye çalışan bir reformcu olarak görüyor, ancak şu ana kadar da İslamcı hükümetin değiştiğine dair hiçbir kanıt görmüyor. Bununla birlikte İran başkanının, ordunun nükleer silah yapma projelerine direkt olarak katıldığına dair de bir kanıt yok. Bu nedenle de Clinton yönetimi İranla ticaret yapan şirketlere yaptırım uygulamayı öngören kanunu uygulamada yavaş davranıyor.

Yüzde 70 gibi ezici bir destekle başa gelen Hatemi'nin halk arasındaki desteği de gittikçe artıyor. Bir Amerikalı yetkili İran'da halkın da bir değişim istediğini söyledi. Son 20 yılda nüfusu iki katı oranında artan ve işsizlik oranının yüzde 35'lerde seyrettiği ülkede Amerika'nın yaptırım tehditleri nedeniyle bir petrol ülkesi olmasına rağmen ekonomisi gittikçe zayıflıyor.

Amerikalı yetkililer İranla ilişkilerin düzelebilmesi için üç kriter ortaya koyuyorlar: İran'ın *Terörizme olan desteğini bitirmesi. *Kitle imha slahlarını üretmemesi ve almaması. * Orta Doğu barış sürecine yapıcı yaklaşması. Bu üç kriterden hiçbiri İran halkını doğrudan ilgilendirmiyor. Bu nedenle Hatemi, Amerika ile ilişkileri güçlendirmek istiyorsa destekçilerinin eleştirisine uğramadan bu konularda ileri adımlar atabilir, diye düşünüyor ABD'li yetkililer.

Ancak Amerikan istihbarat servisleri İran'ın hala başta Hizbullah olmak üzere terörist gruplara maddi destek verdiğini savunuyor. Hatemi'nin halefi Haşimi Rafsancani'nin bürokratlar yoluyla Hizbullah'a verdiği açık destek bilinirken, Hatemi ile ilgili olarak bu konuda henüz bir kanıt yok.