PAZARTESİ 27 NİSAN 1998
Sayıştay, Murat Karayalçın'ın, belediye başkanlığı döneminde Japonya'dan alındığı kredinin 10 milyon dolarını (2.7 trilyon lira) yabancı borsalarda batırdığını belirledi
ŞAMİL TAYYAR-ERSİN BAL
Ankara- CHP Samsun Milletvekili Murat Karayalçın'ın Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde Japonya'dan belediye aldığı borcun bir bölümünü New York ve Londra borsalarında batırdığı ortaya çıktı.
Karayalçın'ın aldığı kredi ile başlayan "borsa" macerası Sayıştay denetçilerinin denetimi sonucunda tespit edildi. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin 1994 yılı hesaplarını inceleyen Sayıştay denetçileri, Karayalçın'ın tahvil karşılığında Japonya'dan aldığı kredinin bir bölümünün belediye hesaplarında bulunmadığını saptadılar. Denetçiler, kayıp paranın çeşitli bankalar aracılığı ile ABD ve İngiltere'deki tahvil piyasalarına yatırıldığını belirlediler.
Karayalçın'ın, belediyeden aldığı yetkiyi kullanarak batık banka TYT Bank, Pasifik Bank Off Shore Ltd, Merril Lynch International ve Morgen Stanley International adlı finans kuruluşları aracılığı ile ABD ve İngiltere'de yatırım fonu satın aldığı tespit edildi. İncelemede TYT Bank'a yatırılan 750 bin ABD Doları'nın, yatırım fonu satın alınması için TYT Bank aracılığı ile İngiltere'de faaliyet gösteren Merril Lynch Internatinal Şirketi'ne aktarıldığı belirlendi. Ancak bu para, TYT Bank'ın batması sonucunda banka ile aynı akibete uğradı ve belediyeye geri dönmedi.
Sayıştay denetçileri, Karayalçın'ın, ABD ve Avrupa tahvil piyasasında faaliyet gösteren Pasifik Bank Off Shore Ltd. Şirketi'ne de 479 bin dolar yatırdığını belirlediler. Ancak bu paranın da adı geçen bankanın iflas etmesi sonucunda kaybedildiğini saptadılar.
Yurtdışı tahvil piyasasındaki en büyük zarar ise merkezi İngiltere'de bulunan Morgen Stanley International adlı finans kuruluşuna yapılan yatırımda oldu. Sayıştay denetçilerinin raporunda, Karayalçın'ın Stanley International Şirketi aracılığı ile satın aldığı yatırım fonundan da Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin tam 9 milyon 608 bin 591 ABD dolar (yaklaşık 2 trilyon 383 milyar lira) zarara uğradığı belirtildi.
Sayıştay denetçisi Erdoğan Adıgüzel tarafından hazırlanan ve Sayıştay 1'inci Dairesi tarafından onaylanan raporun sonuç bölümünde, Karayalçın'ın Japonya'da sağlanan kredinin bir bölümü ile yurdışında yatırım fonu satın aldığı ve bunun sonucunda belediyeyi toplam 10 milyon 838 bin dolar (yaklaşık 2.7 trilyon lira) zarara uğrattığı belirtildi.
Sayıştay'ın raporu, Karayalçın'ın eyleminin suç oluşturabileceği düşüncesi ile 7 Mart 1997 tarih ve 402573-643 sayı numaralı yazı ile Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na ve 7 Mart 1997 tarih 402572-132 sayılı numaralı yazıyla da İçişleri Bakanlığı'na gönderildi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan incelemede sonucunda Karayalçın'la ilgili suçlamanın TCK'nin 240'ıncı maddesinde yer alan ve 3 yıla kadar hapis cezasını öngören "görevi kötüye kullanma" eylemine uyduğu tespit edildi. Savcılık, Adalet Bakanlığı'na gönderdiği fezleke ile Karayalçın'ın yasama dokunulmazlığının kaldırılmasını istedi.
Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ise fezlekeyi 2 Temmuz 1997'de Başbakanlık aracılığıyla Meclis'e gönderdi. Fezlekede, Karayalçın'ın yurtdışındaki tahvil piyasalarına yatırım yaparak kamuyu zarara uğrattığı belirtildi. Anayasa Adalet Karma Komisyonu'nda bulunan fezleke henüz ele alınmadı.
Karayalçın'ın döneminde alınan borcun FP'li Belediye Başkanı Melih Gökçek tarafından "Param yok" denilerek ödenmediği ve hükümetin de "Türkiye'nin dış itibarını" kurtarmak için borcu devlet kasasından ödediği belirlendi.
Hükümet, 5 ay önce vadesi dolan Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin dış borcunu faizleriyle birlikte ödeme kararı alırken, devletin kasasından bir çırpıda yaklaşık 100 trilyon lira çıktı. Geçen Kasım ayında ana para ve son faiz taksidi için 100 trilyon lira ödeme yapan Hazine'nin daha önce belediyenin 50 trilyon liraya yaklaşan faiz taksitlerini de ödediği ortaya çıktı. Böylece, devlet, Ankara Belediyesi'nin toplam 150 trilyon liralık borcunu, "Türkiye'nin dış itibarını korumak" için ödemek zorunda kaldı.
Karayalçın'ın aldığı borcu ödemeyen FP'li Başkan Melih Gökçek şöyle konuştu: "Normal şartlarda belediyenin ödemesi lazım. Ama mümkün değil. Belediyenin 3 milyar dolar dış borcu var. Belediyenin tüm gelirlerine el konsa faizsiz 15 senede bitiyor. Bu tahvil işinde Hazine'nin kefaletinin olmaması en kötü iş. Hazine'nin müsadesi olmayıp dışardan aldırmaması lazımdı. Çünkü sonuçta devletin milletin sırtına yük."
Ankara Büyükşehir eski Belediye Başkanı ve CHP Milletvekili Murat Karayalçın, belediyenin tahvil ihracı yoluyla yaklaşık 600 milyon dolarlık borçlanmaya gittiğini ve başkanlık görevinden ayrılıncaya kadar borç taksitlerinin aksatılmadan ödendiğini söyledi.
Karayalçın, tahvil yoluyla dış borçlanmanın belediyenin prestiji olduğunu anlatırken, şöyle devam etti:
"Kentsel yenileme projeleri için cumhuriyet tarihinde ilk kez böylesine büyük bir mali operasyon yapıldı. Bunun için Standart and Poors kuruluşu, 10 yıllık bir perspektifte reyting araştırması yaptı. Bir yıl boyunca, belediye didik didik incelendi. Gelir ve giderleri araştırıldı. Tapulara kadar bakıldı. Ödeme gücü tespit edildi. Sonunda Hazine'ye verdikleri 3B notunu verdiler. Bu not, belediyenin mali gücünü gösteren bir belgedir. Buna dayanarak, uluslararası piyasada 600 milyon dolarlık tahvil ihracı yoluyla borçlanmaya gidildi."
Karayalçın, bu parayı projeler için kullanmadan önce fon yönetimi hesabı ve değişik döviz kurlarına çevirme yoluyla değerlendirdiklerini ve bunun sonucunda 75 milyon dolarlık kâr sağlandığını söyledi. 2 bankada ise, fon yönetimi yoluyla 7-8 milyon dolar civarında zarar edildiğini belirten Karayalçın, "İddia edildiği gibi zarar 10 milyon dolar olsa bile sonuçta, toplam 65 milyon dolar üzerinde kâr sağlanmış oldu" dedi.
Karayalçın, bu paranın Dikmen Vadisi ve AŞOT projeleri, SSK primlerinin ödenmesi, ilçe belediyelerine yardım, KDV ödemeleri çerçevesinde kullandığını, görevi devir ederken, Gökçek yönetimine 45-46 milyon dolar para bıraktığını da anlattı. Gökçek'in keyfi davranarak bu borçları ödemediğini de belirten Karayalçın, "Melih Gökçek, bunları Hazine'ye ödettiriyor. Böylece Ankara'nın adı, saygınlığı mahvedildi. Akıllı bir yönetim bu borçları öder, başka borçlanmalara girip yeni kaynak yaratır. Ama Gökçek, bunları yapmadı" dedi.