PAZARTESİ 22 EYLÜL 1997
ŞAMİL TAYYAR
Ankara - KİT'ler arasında son yıllarda en çok tartışılan, Levent Kırca'nın "Jet Ski" parodisiyle komedi programlarına bile malzeme olan TURBAN'a kilit vuruluyor.
TURBAN Yönetim Kurulu Başkanı Fevzi İşbaşaran, işletmelerin tamamının iki ay içinde özelleştirileceğini açıkladı ve "Kasım ayında Turban devletin elinden çıkmış olacak. Ben de bu kurumun en son yönetim kurulu başkanı olacağım" dedi.
İşbaşaran, TURBAN'ın yıllık zararının 2.5 trilyon lira civarında olduğunu belirterek şunları söyledi:
"Burası yolsuzluk batağı haline gelmiş. Burayı özelleştirip milleti ve devleti büyük bir yükten kurtarmak istiyoruz. Amacım, kurumun son Yönetim Kurulu Başkanı olmaktır. Özelleştirme çalışmalarımız bitmek üzeredir. Kasım ayında bu işi bitiririz. Devletin elinde TURBAN'ın bir tek işletmesi kalmaz. Bu yıl özelleştirme tamamlanıyor. Bazı tatil köyü ve tesisler için Orman Bakanlığı ile ihtilaflarımız vardı. Bunu da çözdük. Gece gündüz demeden çalışıyorum. Buradan aldığım para 40 milyon lira. Onu da Diyarbakır'da dört öğrenciye burs olarak veriyorum. İki ay içinde burayı özelleştirdikten sonra da TURBAN defterini kapatmak istiyorum."
TURBAN Yönetim Kurulu Başkanvekilliği'ne atanan ANAP Çankırı eski Milletvekili Ali Çiftçi'nin de, ilkokul mezunu olduğu ortaya çıkınca bu göreve uygun olmadığı ortaya çıktı.
KİT'lerin teşkilatlanmasına ilişkin 233 sayılı kanun hükmünde kararnameye göre, Yönetim Kurulu üyeliği için üniversite mezunu olmak gerekiyor. TURBAN Yönetimi, hatanın düzeltilmesi için Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'na başvurdu. ÖİB de durumu Başbakan Mesut Yılmaz'a bildirdi. Dosyası Yılmaz'ın masasında bekleyen Çiftçi'nin görevden alınması bekleniyor.
Türk turizmine önemli katkılarda bulunan TURBAN'ın adı yolsuzluk iddiaları ile yaprandı. Kurumda sahte faturalar ile yapılmamış işlerin yapılmış gibi gösterildiği, bazı tesislerde bilgisayar kayıtlarının silindiği, muhasebe evraklarının yok edildiği, TURBAN'a bağlı yerlerde bedelsiz konaklamalar yaptırıldığı öne sürüldü ve TBMM Araştırma Komisyonu tarafından toplam 3,5 trilyonluk yolsuzluk iddiası gündeme getirildi. Tansu Çiller'in oğlu Berk Çiller'in TURBAN Kuşadası marinasına ait bir Jet Ski'yi alıp geri getirmediği dahi iddialar arasında yer aldı ve kurum Levent Kırca'nın TV'deki "Olacak O Kadar" adlı komedi dizisine konu oldu.
Yargı kararı ile göreve dönen bugünkü genel müdür Hilmi Seçilmiş hakkında da iddialar ortaya atıldı. Eski Yönetim Kurulu Başkanı Mithat Yümlü, ÖİB'ye bir yazı göndererek, TURBAN'daki usulsüzlük ve yolsuzluklardan Seçilmiş'i de sorumlu tuttu. 1996'da 48 kişinin usulsüz olarak göreve başlatılması nedeniyle Seçilmiş ile Genel Müdür Yardımcıları Gökhan Erverdi ve Aydın Ünal'ın bu eylemlerinin tecziyesi, Seçilmiş hakkında TBMM'ye tutanaksız ve kayıtsız teslim edilen evraklar, merkez arşivi, free konaklamalar, Abeulaula yatı, avukat Erdal Merdol'un atanması konularında tahkikat istendi.
TURBAN'daki yolsuzluklarla ilgili en çok suçlanan eski genel müdür ve DYP Isparta Milletvekili Ömer Bilgin oldu. Ancak Bilgin hakkındaki iddialar için Cumhuriyet savcılıkları 17 ayrı takipsizlik kararı verdi. Bilgin, SABAH'a şunları söyledi:
"ANAP'lı Halit Dumankaya bir kan davası biçiminde yıllardır yıldır benimle ve TURBAN ile uğraşıyor. Savcılar, şimdiye kadar çok sayıda takipsizlik kararı verdi. Mesela 'yeni evli bir çift TURBAN otellerinde bedava kaldı ve balayı yaptı' biçiminde bir iddiayı ortaya attı. İsim de verdi. Olay araştırıldı. Bu kişiler otelimizde kalmış ama paralarını da ödemişler. Ama bunlar anne ile oğlu. Yani balayı yapmaları imkansız. Benim kayınbiraderimin TURBAN'da üst düzey yönetici olduğunu öne sürdüler. Bu da araştırıldı. Benim eşim ailesinin tek çocuğu. Yani erkek kardeşi yok. Bu durumda benim kayınbiraderim de olamaz. İşte böyle iddialar mesnetsiz çıktı. Ama kurum yıprandı."
TURBAN Turizm Anonim Şirketi, örnek tesisler açarak turizm yatırımlarında öncü rolü üstlenmek üzere 1960 yılında Turizm Bankası bünyesinde faaliyetlerine başladı. TURBAN bünyesinde, Abant, Adalya, Akçay, Amasya, Beldibi, Belek, Çeşme, Çorum, Erciyes, Elmadağ, Gümüldür, Ilıca, Kilyos, Marmaris, Samsun, Urfa, Ürgüp ve Yalova'da turistik tesisler açıldı.
1988'de Yüksek Planlama Kurulu kararıyla TURBAN işletmeleri özelleştirme kapsamına alındı. Aradan geçen 9 yıl boyunca Akçay, Amasya, Çeşme, Çorum, Erciyes, Ürgüp, Elmadağ, Gümüldür, Ilıca, Samsun ve Urfa'daki turistik tesisler özelleştirilebildi. Kemer ve Bodrum marinada da satış aşamasına gelindi.
TURBAN halen Adalya, Abant, Beldibi, Belek, Kilyos, Marmaris ve Yalova'daki turistik tesislerde faaliyetlerini sürdürüyor. Bu tesisler de yakında satılacak ve TURBAN tarihe karışacak.