ÇARŞAMBA 06 AĞUSTOS 1997
Son 30 yıllık dönemde Boğaziçi Üniversitesi'ndeki eğitimini 4.00 tam puan ortalaması üzerinden 3.99 puan ile bitirme başarısını gösterebilen tek kişi, bu yıl Elektrik ve Elektronik Mühendisi olarak eğitimini tamamlayan Mahmut Akten. Mahmut Akten 1974 yılında İstanbul'da doğmuş. Annesi ev kadını, babası Deniz Yolları'ndan emekli. Liseyi Kuleli Askeri Lisesi'nde okumuş. Birincilikle bitirmiş. Tazminatını ödeyerek Harp Okulu yerine Boğaziçi Üniversitesi'ne devam etmiş.
Şimdi Türk Eğitim Vakfı (TEV) bursu ile ABD'ye gidecek. Carnegie Mellon Üniversitesi'nde ihtisas eğitimini tamamlayacak.
TEV burslarıyla bu yıl Amerika'nın önde gelen 20 üniversitesi içinde yer alan üniversitelere 14 üniversite mezunu genç kız ve erkek devam edebilecek.
İki üniversite mezunu Japonya'ya, 25 üniversite mezunu İngiltere'ye ihtisas eğitimi için gönderilecek.
Bu gençlerin yurtdışında eğitim görmeleri için gerekli paranın kaynağı "çelenklerden geliyor". Hani şu "sevinçli ve kederli günlerde" TEV'e yapılan "bağışlar" var ya. Onlarla bu öğrenciler okuyor.
Mutlu veya acılı günlerde "çelenk göndermek yerine" adına bağış yapılan kişi için gelen paranın miktarı 250 milyon lirayı aşmış ise, adına bağış yapılan kişinin ismini taşıyan özel bir üniversite bursu "fonu" açılıyor.
Burs fonunda biriken her 250 milyon lira için bir kişiye burs tahsis ediliyor. Örneğin, 1 milyar lira birikmiş ise 4 öğrenciyi üniversitede okutma şansı doğuyor. Bu burslar, adına bağış yapılan kişinin bursu olarak yaşıyor. Bu burslar, öğrencilere adına bağış yapılan kişinin eğitim yardımı olarak veriliyor.
Açık anlatımıyla adına bağış yapılan kişinin (vefat eden kişinin veya evlenen çiftin, açılışı yapılan işyerinin sahibinin) ismi yaşıyor.
Anapara (bugün için 250 milyon lira) değerlendiriliyor. Burs bu anaparanın getirisi ile veriliyor. Anaparanın erimemesine özen gösteriliyor. Getirinin bir kısmı enflasyona karşı aşınmasını önlemek için anaparaya ekleniyor ama, gene de yetmiyor. Bu nedenle hayır sahipleri arada sırada ana parayı takviye etmez ise bursları aynı sayıda sürdürme şansı yok oluyor.
Annem beş yıl önce vefat etti. Onun için yapılan "çelenk bağışları"nın ana parası ile TEV önce iki üniversite öğrencisine burs veriyordu. Bu yıl hesaba baktık. Enflasyon ana parayı eritmiş. Eriyen bölümü karşılamak için TEV'e ek bağış yaptım. Annemin adı iki üniversite öğrencisine verilen burs ile yaşamaya devam ediyor.
Bugüne kadar 1.600 kişi ve kurum adına burs fonu açılmış. Bu fonlardan verilen burslarla 73 bin öğrenci okumuş.
1996-1997 öğretim yılında TEV, 7.100 öğrenciye burs imkanı sağlamış. Yurtiçinde üniversite öğrencilerine ayda 7.5 milyon lira ödeme yapılıyor. Yılda iki defa kitap gideri karşılanıyor. Meslek Lisesi öğrencilerine yapılan aylık ödeme 2.5 milyon lira.
TEV, üst düzey yönetici ve uzmanların yetişmesine katkıda bulunmak için 1969 yılından bu yana yurtdışında "yüksek lisans" (Master) öğrenimi için burs veriyor. Bugüne kadar bu burslarla yurtdışında 534 genç öğrenim görmüş. Bunlara TEV imkanlarından 25 milyon dolar ödeme yapılmış.
1996-1997 öğretim yılında yurtdışında TEV'in bursu ile öğrenim gören gençlerimizin sayısı 72 idi. Bunların bir kısmı eğitimini tamamlayıp yurda döndü. Şimdi 41 genç yurtdışına gidiyor. Bunlardan ABD üniversitelerine gideceklerin TEV'den alacakları toplam burs yardımı, kişi başına ortalama 65 bin dolar.
TEV burslarının kaynağı sadece çelenk bağışları değil. Doğrudan hibe ve vasiyet yoluyla bağışlar da TEV'in önemli bir kaynağı. Son 30 yılda TEV'e 418 kişi hibe ve vasiyet yoluyla bağış yapmış. 1996 yılında 36 büyük bağış yapılmış.
Önceki gün İstanbul'da bir tören yapıldı. Bu yıl TEV bursları ile yurt dışına gidecek gençleri tanıdık. Törende 3 şeyden etkilendim. (1) Yirmisekiz yıl bu törenleri kaçırmayan, dostlarını bu törene çağırmaya özen gösteren Vehbi Koç'un yerini, torunu Ömer Koç almıştı. (2) Vehbi Koç'un bu gibi törenlerde birlikte olmaktan hoşlandığı dostlarının çoğu değişik nedenlerle törene katılamamıştı ama törenlerin renkli siması Safiye Ayla, her zamanki sandalyesinde, başından sonuna töreni izledi. (Gazeteci ve TV programcısı dostlara uyarı: Safiye Ayla ile söyleşi yapmak, hatıralarını öğrenmek, belgesel hazırlamak için harekete geçiniz. Geç kalacaksınız. Pişman olacaksınız!) (3) Üniversiteleri bitiren gençlerin yetenekleri, becerileri göz yaşartıyor. Çalışan ve arayan her imkandan yararlanabiliyor. Başarılı gençlerin çoğu alt gelir grubundan. Değişik burslarla bugüne kadar öğrenim görebilenler. Fırsat eşitliğinde durumumuzun pek de kötü olmadığı söylenebilir.
ABD'nin en ünlü eğitim kurumlarının başında gelen Carnegie Mellon Üniversitesi'nden bu yıl MBA derecesi alarak dönen TEV bursiyeri "Ben bu yıl üniversiteyi birincilikle bitirdim. Benden üç yıl geriye doğru üniversite birincileri hep TEV bursiyerleri olmuştu. Bu yıl giden arkadaşı uyarıyorum. Bu geleneği bozmasın..." diye konuştu.
London School of Economics'e gidecek olan Boğaziçi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü mezunu İlke Civelek "Bir ülke nasıl kalkınır? Onu öğreneceğim. Sonra ülkeme dönüp Türkiye'yi kalkındıracağım. Bunun için yurt dışına gidiyorum" dedi. Ve de alkışı topladı.