Sabancı Center'i silahsız özel güvenlik şirketi koruyordu. Eylemci içeriye silahını soktu. Hürriyet Binası'nı silahlı özel güvenlik teşkilatı koruyordu. Silahsız eylemci güvenlik görevlisinin elinden silahı alıp içeri girdi.

İstanbul'da özel sektöre ait binaların çoğunu, çok sayıda iş adamını silahlı ve silahsız özel güvenlik görevlileri koruyor. Kim bunlar? Nasıl koruyor? Merak ettim. Öğrendiklerimi sayın okuyucularıma da özetleyeceğim.

Özel Güvenlik Teşkilatı

Bankaları polis bekliyordu. Polis yıpratıldı. Asker beklemeye başladı. Asker yıpratıldı. Bunun üzerine 1981 yılında "Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında" 2495 sayılı kanun çıkarıldı. Bu kanunla bankalara, sanayi ve ticari ve turistik tesislere "Özel Güvenlik Teşkilatı kurma" imkanı tanındı.

Kanunda, "Özel Güvenlik Teşkilatı", "bağlı olduğu kuruluşu kanun hükümleri dairesinde korumak ve güvenliğini sağlamakla görevli özel bir kolluk kuvveti" olarak tanımlanıyor.

Kanuna göre özel güvenlik teşkilatı personeli görev alanları içinde kanunda verilmiş görevleri yaparken silah taşıma ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununa göre silah kullanma yetkisine sahip.

Özel Güvenlik Teşkilatı mensuplarına özel kıyafetleri ve silahları bağlı oldukları kuruluşça sağlanır. Görev alanları ilgili kuruluşun faaliyet sahasıdır. Tehlike ve tecavüze karşı hassas kişileri kuruluşun faaliyet sahası dışında da koruyabilirler.

Özel Güvenlik Teşkilatı'nda görevli olanlar Türk Ceza Kanunu'nun uygulamasında memur sayılırlar.

Günümüzde bankaların kapısındaki, özel sektör kuruluşlarının kapısındaki silah taşıyan özel giysileri olanlar bu kanuna göre görevlendirilen kişilerdir.

Özel Güvenlik Şirketleri

Büyük şehirlerde bir çok işyerinin, konutun güvenliğini de "silahsız" özel güvenlik görevlileri sağlıyor.

Silahsız özel güvenlik görevlileri, herhangi bir kanuna tabi olmayan, özel sözleşmelerle "istihdam edilen" personel. Kişiler ve kuruluşlar doğrudan personel istihdam ederek onlara özel kıyafet giydirip "güvenlik hizmetinde" kullanabilirler. Veya bu hizmeti sağlayan şirketlerle anlaşabilirler.

İstanbul'da yüzü aşkın "özel güvenlik şirketi" var.

Bunların önde gelenleri 500-800 personel çalıştırıyor.

Kişi ve kuruluşlar güvenlik görevlisi sayısı ve hizmet süresi konusunda anlaşma yapıyor. Güvenlik şirketi elemanı seçiyor, eğitiyor, SSK kaydını yaptırıyor, elbisesini veriyor, görev yerine götürüp getiriyor, yediriyor, içiriyor. Bütün bunlara karşılık hizmet verdiği kişi ve kuruluştan saat başı ücret alıyor.

İstanbul'da özel güvenlik şirketlerinin kişi başı saat ücreti olarak aldıkları para 330 bin liranın altında. Bir güvenlik görevlisi ayda en fazla 225 saat görev yapabiliyor. Demek ki bir güvenlik görevlisi için şirketin hizmet verdiği kurumdan tahsil edebileceği para ayda 75 milyon lira dolayında. Şirket bununla güvenlik görevi yapana ücret ödeyecek, sigortasını ödeyecek, elbise alacak, nakliyesini yapacak, yiyeceğini, içeceğini temin edecek. Ve de kâr edecek.

Kişi ve kuruluşlar güvenlik görevlisini doğrudan istihdam etse, bordroya yazacak, sendika işi ortaya çıkacak, kıdem tazminatı ayıracak, sosyal sigorta primi ödeyecek, elbise alacak, işine geliyor mu, gidiyor mu diye bakacak, beğenmediğini değiştiremeyecek... Bunun yerine güvenlik hizmeti veren bir şirketle anlaşmak işin kolayı... Ama insan tabiatı bu... Kişi ve kurumlar hizmetin en ucuzunu almak, güvenlik şirketlerinin en ucuzunu seçmek arayışına giriyor. Bu durumda da güvenlik şirketleri düşük ücretli gençleri çalıştırmaya mecbur kalıyor. Düşük ücretli genç kadrolarda çok hızlı bir değişim yaşanıyor. Bir güvenlik görevlisi en fazla bir yıl görevde kalabiliyor.

Özel güvenlik şirketleri için "özel bir kanun" olmadığı için bu şirketler "Genel Hükümler ve Kanunlar" çerçevesinde bir "hizmet şirketi" olarak faaliyetlerini sürdürüyor.

Özel silahlı korumalar

Bazı kişi ve kuruluşları da "özel silahlı korumalar" koruyor. Özel silahlı korumalar, daha önce yaptıkları kamu hizmeti nedeniyle silah taşıma yetkisi olan emekliler veya daha önce bulundukları görev nedeniyle veya özel durumları nedeniyle özel olarak silah taşıma ruhsatı almış kişiler.

Bu gibi silahlı özel korumların "silah taşıma ruhsatları" gördükleri hizmete, korudukları kişi veya kuruluşa bağlı değil. Daha önce yaptıkları hizmete ve özel durumlarına bağlı... Bu nedenle korudukları kişi veya kurumun değişmesi halinde silah taşıma ruhsatları ellerinden alınmıyor tersine onların kendi adlarına silah taşıma ruhsatı olduğu için kişi veya kurumlar "özel koruma" olarak onları istihdam ediyor.