Erbakan'ın İsrail Dışişleri Bakanı'nın dışarıda elini sıkmayıp, içeride ballı çay ikram etmesi tepki yarattı. DYP Grup Başkan Vekili Gönül, "Başbakan'ın içerideki tavrı doğrudur. Dışarıdaki tavrını ise kamuoyunun takdirine bırakıyorum" dedi.

Mehmet Çetingüleç.

Ankara - Başbakan Necmettin Erbakan'ın İsrail'le ilişkilerde ikili tavır sergilemesi Meclis'te sert eleştirilere yolaçtı. İsrail Dışişleri Bakanı Levy, elini sıkmayan Erbakan'ın, basına kapalı başbaşa görüşmede "ballı çay" ikram ettiğini, Türkiye-İsrail ilişkilerinin daha da geliştirilmesi gerektiğini söylediğini açıklayınca 'takiyye' ortaya çıktı.

Erbakan'ın tavrı DYP'de olduğu gibi, ANAP'ta Erbakan'a yakınlığıyla bilinen muhafazakar kesimde de tepkiye neden oldu. DYP Grup Başkan Vekili Ali Rıza Gönül, Erbakan'ın ikili görüşmede İsrail Dışişleri Bakanı Levy'e son derece sıcak davranıp, dışarıdaki karşılamada elini sıkmamasını "kamuoyuna" havale etti. Hüsnü Doğan ise, Erbakan'ın her alanda söyledikleriyle yaptıklarının farklı olduğunu söyledi.

'Hoca anlaşılmaz'

Erbakan'ın İsrail konusundaki tutumuna karşı Meclis'ten yükselen eleştiriler şöyle:

Ali Rıza Gönül (DYP Grup Başkan Vekili): Sayın Başbakan'ın kamuoyu önünde akseden beyanlarının ne ölçüde samimi olduğunu kamuoyu değerlendirir. Uluslararası ilişkilerde daimi dostluk, daimi düşmanlık olmaz. Başbakanın içeride sergilediği dostça tavır doğrudur. Dışarıdaki davranışı konusunda takdir kamuoyunundur.

Hüsnü Doğan (ANAP Milletvekili): Sayın Başbakan'ın söyledikleriyle yaptıkları arasında bir ilgi kurmak mümkün değil. Bu sadece dış politikada ve İsrail meselesinde böyle değil. Genel olarak aynı tutumu ekonomik politikalarda da görüyoruz. Necmettin Bey, daha evvel dediklerini değil, demediklerini yapıyor. Şahsi kanaatim, İsrail Ortadoğu'nun bir gerçeğidir. Türkiye burada dengeli, akıllı ve karşılıklı işbirliğini öngören bir tutum izlemelidir.

Safa Giray (ANAP Milletvekili): Hoca iç politikada kendisini bağladığı noktalara mahkum hissettiği için böyle davranıyor. Yoksa dış politika gerçeklerden uzak yapılmaz.

'İçeriye sert'

Cemil Çiçek (ANAP Milletvekili): Ben İsrail Dışişleri Bakanı onuruna verilen yemeğe katıldım. Erbakan-Levy görüşmesi fevkalade yararlı geçmiş. Erbakan'ın dışarıdaki sert tavrı iç politikaya dönük. Yani bir anlamda hoca demesi gerekeni demiş, yapması gerekeni yapmış. Ancak Türkiye-İsrail ilişkileri mutlaka geliştirilmelidir. Dünyada ve bölgemizde bir İsrail gerçeği var. Bunu kabul ederek Türkiye'nin politikalarını geliştirmesi gerekir. Mısır, Ürdün gibi ülkeler İsrail'le barış anlaşması yaptılar. Filistin barış masasında. İsrail'le savaş halinde olan ülkeler bile münasebetini sürdürürken bizim şekli davranmamız Türkiye'nin aleyhinedir. Bir tarafta İran ve Suriye arasındaki terörü desteklemeye varan ciddi işbirliği dikkate alındığında Türkiye'nin bölge barışı açısından bu işbirliğini dengeleyerek bir başka ülkeyle ki bu İsrail'dir, işbirliği fevkalade önemlidir. Suriye Yunanistan, Yunanistan Ermenistan münasebeti de dikkate alındığında bu özellikle teknolojik alanda zorunlu.

Ali Coşkun (ANAP Milletvekili): Hoca tavırlarıyla kendine yakıştığı gibi davranmıştır. Dünyada yeni dengeler oluşuyor. Türkiye'nin şansı bölgesel gücünü kullanabilmesidir. Bunun için dış politikada İsrail gerçeğini kabul etmeliyiz. Özellikle Ortadoğu meselesinin çözümünde İsrail'in durumu önem taşımaktadır. Yunanistan'ın ortodoks ülkelerle işbirliği, Kıbrıs sorunu gibi gerçekler dikkate alındığında, Türkiye de gerçekçi politika izlemek zorundadır.

Refah'ın ikiyüzlülüğü

Şükrü Gürel (DSP Milletvekili): RP'nin temel tavrı, birtakım şeyleri kendi kamuoyundan, bazılarını da başkalarından saklamaya dönüktür. Rejime ilişkin tutumlarını takiyyeyle örtmek için ellerinden geleni yaparlar ama parti toplantılarında da rejime cepheden saldırırlar. İsrail Dışişleri Bakanı ile ikili görüşmelerde dostluk mesajları veriyor, dışarıda bunu kendi kamuoyundan saklıyor. Bu RP'nin iki yüzlülüğünü tamamen yansıtıyor. Onların tavrı her konuda aynıdır. Hiç şaşırmıyorum. Ayrıca Erbakan dış politikada temaslarını hep kişisel düzeyde, devletten saklanarak yapıyor. Büyükelçileri evine çağırıp gizlice görüşüyor. Bu da yine başka türlü bir tutumun gizlenmesi amacına yöneliktir. RP bu davranışlarıyla Türk dış politikasında bir yörünge değişikliği yaratmaya çalışıyor.

'Kendisine uyduramadı'

Hayrettin Uzun (ANAP Milletvekili): Sayın Erbakan, bütün siyasi hayatını İsrail aleyhtarı bir politikaya oturtmuştur. Ancak bugün Başbakandır. Şimdi parti başkanı gibi değil Başbakan gibi davranmalıdır. Türk dış politikası kişilere göre değişmez. Başbakan bu politikayı sadece yürütür. Türkiye-İsrail işbirliğini engelleyecek bir olumsuzluk sözkonusu olamaz. İsrail aleyhine bölgede oluşacak ittifakları bozacak bir işbirliği Türkiye'nin çıkarınadır. Türkiye-İsrail işbirliği çok önemlidir. Gelinen noktada ilişkilerin en üst düzeyde olduğu görülmektedir. Bu gelişmeyi hiçbir liderin tersine çevirmesi sözkonusu değildir. Erbakan, Türkiye dış politikası kendine uyduracağına, kendisi dış politikaya uymak zorunda kalmıştır. Ancak seçmenine hesap vermek konusunda Erbakan'ın bir zorunluluk içinde olduğu unutulmamalıdır.

Necdet Menzir (DTP Milletvekili): Partiler iktidarda başka, muhalefette başka davranıyor. RP'nin ana politikası İsrail'e karşıydı. Ama Türkiye'nin bir dış politikası var. Hükümetler o doğrultuda hareket etmelidir. RP muhalefette söylediğinin uygulanabilir olmadığını iktidarda umarım görmüştür.

Bakan'dan tehdit

RP'li Devlet Bakanı Lütfü Esengün ise, İsrail'in Filistin'de halkın üzerine ateş açmaya devam etmesi durumunda Türkiye'den sıcak bir tutum beklemeye hakkı olmayacağını söyledi.

Esengün, Başbakan'ın İsrail Dışişleri Bakanı'na içeride nasıl davrandığına ilişkin söylenenlerin doğru olmadığını belirterek "Ancak Başbakan'ın dışarıdaki basına yansıyan tavrı doğrudur. Türk milletinin İsrail'e karşı tavrını dile getirmiştir" dedi.

İsrail'den bekledikleri tek şeyin BM kararlarına uyarak işgal ettikleri topraklardan çekilmesi olduğunu kaydeden Esengün, "İsrail Filistin'le yaptığı anlaşmaya da uysun ve yeni yerleşim kurma girişimlerinden vazgeçsin. Bu barışa bomba koymaktır" değerlendirmesini yaptı.