Yayınladığı yeni yönetmelikle günde 300 milyar liraya ulaşan satışı faturaya bağlamaya çalışan ve komisyoncuları disipline etmek isteyen belediyeye kabzımallar büyük tepki gösterdi.

Türkiye'nin en büyük balık satış yeri olan Kumkapı Balık Hali'nde Büyükşehir Belediyesi'nin çıkardığı yeni yönetmelik krize yol açtı. Yönetmelikle günde 300 milyar liraya ulaşan satışı faturaya bağlamaya çalışan ve komisyoncuları disipline etmek isteyen belediyeye kabzımallar büyük tepki gösterdi. Önceki gün satış yapmayan kabzımallar "Eylemlerimiz sürecek" derken, balık üreticileri, "Sonunda kabak üretici ile tüketicinin başında patlayacak. Bir an evvel önlem alınsın" mesajını veriyor. Eylemin sürmesi halinde buzhane balıklarının fahiş fiyattan satılacağı savunuluyor.

Yönetmelik ne getiriyor?

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Su Ürünleri Hal Müdürlüğü'nce çıkarılan yönetmelik 39 maddeden oluşuyor. Krizi ise üretici ile esnaf arasındaki balık satışını gerçekleştiren kabzımallara (komisyonculara) yönelik çıkarılan 15'inci ve 12'nci maddeler doğuruyor. 15'inci madde "Her kabzımal kendi açık artırmasını bizzat kendisi yapar" derken, 12'nci madde ise kabzımallara defter tutma zorunluluğu getiriyor. Yönetmelikte, balığın hijyen kasalarda satılması, fişe tabi tutulması, kabzımallardan 250'şer milyon teminat alınması, faturaların gününde kesilmesi gibi maddeler var.

Belediye ne istiyor?

Belediye getirdiği yönetmelikle mevcut uygulamayı yasalaştırıyor. Devletçi anlayıştan serbest piyasa şartlarına geçişi sağlamaya çalışan belediye, satışı bizzat yürüten kabzımalların, sorumluluğun da sahibi olması gerektiğini savunuyor. Ayrıca yeni yönetmeliğin en önemli amaçlarından biri kayıtdışı faaliyeti durdurmak. Günde bin tona yakın balık satıldığı Hal'de günlük cironun 300 milyar lira olduğu hesaplanırsa, vergilendirilemeyen gelirin 240 milyar lira düzeyinde olduğu ortaya çıkıyor.

Yine belediye anlaşmalı satışı önlemek istiyor. Yönetmelik kimi üreticinin arzı kısmak için rüsuma tabi olmadan sattığı malı geri alma yöntemini de ortadan kaldırıyor.

Kabzımal ne diyor?

Kabzımal, bağımsız vergi numarası almaya ve fatura kesme işinin üstüne kalmasına karşı çıkıyor. Devletin en önemli görevinin açık artırmada bizzat bulunmak, alıcı ile satıcı arasında hakemlik yapmak olduğunu kaydeden kabzımallar, belediyenin bu sorumluluktan kaçtığını düşünüyor.

"Amaç, personel istihdamından kurtulmak" diyen kabzımallar, Hal'de balık satmama tehdidinde bulunuyor. Bin tonluk satışı faturalandırmalarının fiilen mümkün olmadığını savunan kabzımallar, "Balığın iyi olduğu bir günde zaten istenileni yapmamız mümkün değil" diyor.

Ne bekleniyor?

Yeni yönetmeliği kendilerine sorumluluk yüklese de çağdaş bulan üreticiler, zamanlamanın ters olduğu görüşünde birleşiyor. Sezon ortasında böyle bir yönetmeliğin tüm ticareti alt üst edeceğini söyleyen İstanbul Balık Müstahsilleri Derneği Başkanı İsmet Yalçın, "Yönetmelik çıkmadan önce işin altyapısı hazırlanır. Eğitimli personel bulunur. Yerler hazırlanır. Bunun için av yasağı dönemi kullanılmalıydı. Bu durum kaos yaratacak" dedi. Yalçın, yönetmeliğin sonuçlarını şöyle açıkladı:

*Kabzımal, faturalı mal satmakta zorlanacak. Malın yarısı elde kalacak.

*Arz sıkıntısı balığı pahalandıracak. Yüzde 30'luk fiyat artışı esnafın cebine gidecek.

*Halk pahalı ve buzhane balığı yemek zorunda kalacak.

*Vergi numarası olmayan pazar balıkçısı darbe yiyecek. Pazarda ucuz balık bulmak zorlaşacak.