Maraş bugüne kadar sadece dondurması ve kırmızı biberi ile bilinirdi. Dondurma ün getiriyor. Para getirmiyor. Kırmızı biberin kilosu 200 bin lira. Maraş'da yüz imalathane yılda 4 bin ton ile 8 bin ton arasında kırmızı biber işliyor. Kırmızı biberden Maraş'a yılda 1 trilyon lira giriyor...

Ammmaaa... Yepyeni bir uğraş konusu olan tekstil sanayi nedeniyle Maraş piyasasında her gün 1 trilyon lira dönüyor. 30 bin kişiye yepyeni bir iş alanı açıldı. Maraş Türkiye'de bir yılda tüketilen tüm pamuğun dörtde birini ipliğe dönüştürüyor.

Maraş'da sanayileşme çok geç oldu

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetleri Maraş'a üç fabrika yaptı. 1965 yılında Süberbank, bir tekstil fabrikası açtı. Pamuk ipliği, pamukla dokunan, çarşaf üretimine başladı.

1975 yılında Elbistan ilçesinde şeker fabrikası, 1977 yılında Göksun yem fabrikası açıldı.

Maraş'da 1970 yılında kadar pamuk yetişir, yetişen pamuk tarladan toplandığı gibi satılırdı.

1970 yılında çırçır fabrikaları kuruldu. Bu fabrikaların yaptığı iş, pamuğun içinde çekirdeğini çıkarıp, pamukları presleyip, balyalamaktı.

1972 yılında pamuk ticareti yapan 27 Maraş'lı Tekstil Sanayi A.Ş. (Marteks) adı ile ilk özel tekstil fabrikasını kurdu. Marteks, Maraş'lılar için bir okul, bir örnek oldu. Marteks'in 27 ortağı da ortaklıktan zamanla ayrılıp, kendi başlarına, kendi tekstil fabrikalarını inşa etti.

Tekstil yatırımları birden patladı

Marteks ile tekstile ısınan Maraş'lılar 1986 yılına kadar değişik tekstil fabrikaları açtı. Derken 1986 yılından sonra yatırımlar birden patladı.

Şimdilerde Maraş'da 130 tekstil fabrikası var. Bunlar pamuktan iplik yapıyor. Örgü yapıyor. Dokuma yapıyor. Boyama yapıyor. Büyüklü küçüklü de yüz dolayında konfeksiyon tesisi gelişti.

Marteks bugün tek bir kişiye ait, entegre bir tekstil tesisi. Marteks'den sonra gelişen büyük tekstil tesisleri Arsan Tekstil, Kipaş, Matesa, Mermis, Marteks, Modasan, Kurteks, Iskur, 130 fabrikanın önde gelenlerinden.

Halen inşa halinde, binası bitmiş, makineleri gelmiş veya gelecek olan 19 fabrika var.

Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Balduk'un anlattığına göre, 1995 yılında Türkiye genelinde tekstil için verilen toplam 17.7 milyar dolarlık teşvik belgesinin 3 milyar dolarlık kısmı Maraş'da yatırım yapmaya niyetli müteşebbislere verilmiş.

İplikden dokumaya konfeksiyona geçmenin zamanı geldi

Maraş'da tekstil sanayiinde yatırım yapmak için bir yarış başlamış ama, bu yarış bilinçli, iyi pazar araştırmasına dayalı bir yarış olmadığından, "iplik fabrikası" ile dolmuş. Yatırım yapanlar, fabrikadan çıkacak her türlü ipliği satabilecekleri inancı ile kapasitelerini arttırmışlar. Yeni makine, en yen iteknoloji ithali için çabaya girmişler.

Maraş'daki tesislerin tamamına yakını, en ileri teknoloji dayalı, pırıl pırıl makinelere sahip.

Bu tesisler yaklaşık 30 bin kişiye doğrudan istihdam sağlıyor. Maraş'da işçi bulmak mesele... Fabrika işçisi bulmak mesele, pamuk işçisi bulmak mesele. Bu yüzden tarlardaki pamuklar toplatılamıyor.

Mehmet Balduk'a göre, Türkiye'den yapılan toplam tekstil ihracatına konu olan ürünlerin içindeki iplik girdisinin dörtte biri Maraş'ta üretilen iplikler. Ancaaaakkkk... İplik tesktil sanayiinde ilk adım. Şimdi bu iplikleri katma değeri yüksek ürünlerde değerlendirmek gerekiyor.

Tekstil sanayiinde yönlendirmeye ihtiyaç var

Türkiye'de yatırımcılar genelde iyi bir pazar araştırması ile işe başlamıyor. "Madem ki Maraş'da iplik fabrikası yapan kazanıyor... Bir tane de ben yapayım..." diyor. Yatırımcıların çoğu konuya yabancı... Bu tip yatırımcıları yönlendiren olmayınca, gereğinden fazla kapasiteler doğuyor. Veya yanlış yatırımlar gerçekleşiyor. Şimdi Maraş'ın sorunu "iplik" yatırımlarına doyması. Şimdi Maraş'ın sorunu yatırımların çoğunda "open end" denilen ve bugün Batı pazarında talebi doyan iplik teknolojisinin kullanılması.

Şimdi Maraş'ta üretilen iplikleri, Maraş'da dokuyup dikecek, dokuma ve konfeksiyon sanayii yatırımlarına ihtiyaç var.

Maraş "sanayileşmede" kabuğunu yırtmış durumda... Şöyle veya böyle kanatlanmış uçuyor.