kapat
   
SABAH Gazetesi
 
  » Yazarlar
    Günün İçinden
    Ekonomi
    Gündem
    Siyaset
    Dünya
    Spor
    Hava Durumu
    Sarı Sayfalar
    Ana Sayfa
    Dosyalar
    Arşiv
    Günaydın
    Televizyon
    Astroloji
    Magazin
    Sağlık
    Cumartesi
    Aktüel Pazar
    Bilgi ve Yaşam
    Otomobil
    Sinema
    Çizerler
    Kampüs
Bizimcity
Sizinkiler
emedya.sabah.com.tr
Google
Google Arama
 
Abdurrahman Yildirim @ SABAH
 

Petrol şokundan Türkiye'ye üç fatura birden çıkacak

Hükümet, ABD'nin faiz artırımının gündeme gelmesiyle Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışının tetiklediği dalgalanmaya karşı önlem almayı sürdürüyor. Dün ekonominin farklı kurumlarından sorumlu beş bakandan oluşan ve başkanlığını Başbakan Yardımısı'nın yapacağı Ekonomik Koordinasyon Kurulu oluşturuldu. Böyle bir dalganmaya karşı hükümetin bu yapılanmaya gitmesi, işi ciddiye almaya başladığının bir göstergesi. Zaten böyle bir koordinasyona ihtiyaç vardı ve hükümet programında ekonomi bakanlığı yer alıyordu. Eğer bu yapı ekonomi bakanlığına doğru giderse zaman içinde daha yararlı sonuçlar doğurabilir.
*Petrole önlem zam- Hükümetin, dış ekonomik gelişmelere karşı aldığı ikinci önlem ise akaryakıt fiyatlarını yüzde 5 artırmasıydı. Bu artırımın nedeni açık. Dolar kurunda artış en azından yüzde 15 düzeyinde. Petrol fiyatlarının dış değeri de en az 5 dolar arttı, 35 dolardan 40 doların üstüne çıktı. Bu da yüzde 15'lik artış demek.
Kur ve fiyat artışlarının yurtiçi fiyatlara yansıtılmamasının bir yolu var. Bütçeden finanse etmek. Ancak orada da yüzde 6.5'luk faiz dışı fazla sağlanması gereği karşımıza çıkıyor. Zam mecburen yapıldı. Doğrusu da buydu zaten. Yoksa geçmişteki petrol şoklarında yapılan hatalara düşülmesi, ekonominin uzun süreli başağrısı olabilir.
*Fiyatlar neden artıyor?- Dışarıda petrol fiyatları artışının çeşitli nedenleri var. Ortadoğu'daki istikrarsızlık karşısında bazı ülkeler petrol rezervlerini artırma yoluna gitti. Burada bir doygunluğa ulaşılabilir. Ancak canlanmakta olan küresel ekonominin daha fazla petrole ihtiyaç duyması ise kalıcı bir etki. Nitekim OPEC'in üretimi artıracağını açıklaması pek fayda etmedi. Ham petrolün varil fiyatı 40 doların üzerinde dolaşıyor. Tahminler ise fiyatların gevşese bile 20 dolarlık düzeylere bu yıl kolay kolay düşmeyeceği, hatta 35 doların altına inemeyeceği yönünde. Bu da, Türkiye'ye önemli bir fatura çıkarıyor.
*Geçmişte olan- Yukarıda Türkiye'nin son 15 yıllık petrol faturası ve ithal edilen petrolün varil başına fiyatı var. Türkiye'nin yıllık petrol faturası 2 ile 5 milyar dolar arasında değişiyor. En düşük olduğu yıl 1998. Hem ekonomik büyüme yüzde 3.9 gibi sınırlı düzeyde hem de Türkiye'nin ithal ettiği petrolün varil fiyatı yıllık ortalama 12 dolar. Bu fiyat son 15 yılın en düşük fiyatı. Buna karşılık petrol ithalatının 4 milyar doları geçtiği üç yıl var. 2000, 2002 ve 2003 aynı zamanda ekonominin büyüme ve petrol fiyatlarının 20 doların üstünde olduğu yıllar.
*İlk fatura dış açığa- 2003 yılında Türkiye varili ortalama 26.9 dolarla 4 milyar 776.5 milyon dolarlık ham petrol ithal etmiş. Eğer fiyatlar tahminler doğrultusunda giderse, bu yılki ortalamayı 36.9 dolardan almamız gerçekçi olur. Bu da tüm zamanların en yüksek petrol fiyatı ve ekstra olarak 1 milyar 775 milyon dolarlık fatura demek. İthalat bu ölçüde artacak ve yıllık
6.5 milyar doları bulabilecek. Dış ticaret açığı bu ölçüde büyüyecek, ödemeler dengesine bu ölçüde ekstra yük binecek. Faturanın biri döviz dengesine kesilecek. 36.9 dolarlık ortalama fiyatı yüksek bulanlar, 26.9 dolara her bir dolar eklendiğinde, toplam petrol faturasına 177.5 milyon dolar bindirerek de hesap yapabilir.
3Bir fatura enflasyona- Faturanın ikincisi ise enflasyonda kendini ortaya çıkaracak. Dün yapılan akaryakıt zammı bunun ilk örneği. Eğer kur artışı durur ve dışarıda petrol fiyatları düşerse yeni zamlar yapılmayabilir. Aksi taktirde yeni akaryakıt zamlarının gündeme gelmesi beklenmeli. Bu da yurtiçinde maliyet artışı yoluyla mal fiyatlarının artması ve enflasyon artışı demek. Petrol fiyatları, enflasyonun en temel belirleyicilerinden biri.
*Üçüncü fatura halka- Mal fiyatları artacağı ve makro dengeler bozulacağı için, bir fatura da halka çıkacak. Mal fiyatlarının artmasıyla alım gücü düşecek. Akaryakıtı yoğun kullanan sektörler ve kişiler bunun faturasını daha yüksek ödeyecek.
Ne yazıkki, hem dolar kuru hem de petrolün dış değeri yükselince başka türlü önlem olamıyor. Her önlem de sevimli değil. Dileyelim petrol artışı yeni bir şoku dönüşmesin.
*Sonuç- "Ölü evinde ağlamasını, düğün evinde gülmesini bilmeli" Türk Atasözü

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI
 Haziran atlatılırsa gerisi daha kolay   / 25-05-2004
 Olay trafiği yoğun altı hafta piyasaların başını döndürecek   / 24-05-2004
 Reel faiz tırmanışta, yüzde 6.5'i tartışma zamanı çoktan geçti   / 21-05-2004
 Borsada para yok fakat oyun çok   / 20-05-2004
 Petrol şokundan Türkiye'ye üç fatura birden çıkacak   / 19-05-2004
 Belirsizlik dönemine en uygun seçenek değişken faizli bono   / 18-05-2004
 Şiddetli ilk dalgayı atlattık acaba ikinci dalga gelir mi?   / 17-05-2004
 Döviz açığında yaz ayları tamam ya sonrasını nasıl halledeceğiz?   / 14-05-2004
 Denizin bundan sonrası dalgalı geminin kaptanı da usta olmalı   / 13-05-2004
 Hayat herkes için daha zor olacak   / 12-05-2004
YAVUZ SEMERCİ
Babalar gibi olmuyor işte...
Maliye Bakanı Kemal...
İLKER SARIER
Bürokrasi ne derse o oluyor
Türkiye'de, seçilmişlerin...
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Yarıyıl bilanço motivasyonu Tüpraş şokunu erken...
GÜNTAY ŞİMŞEK
Petrolün suyunu çıkardık
Türkiye Petrol Rafineleri...
Şofbendeki kaçak öldürdü
Bir yıllık evli Özlem ile Murat, duşa takarak kullandıkları...
Dersten ölüme kaçtılar
Trabzon'da dereye giren beş ilköğretim öğrencisinden biri...
Sarı Sarı ilk günden rekor kırdı
Sarı Sarı ilk günden rekor kırdı
Dört yıllık bir aradan sonra çıkardığı 'Sarı sarı-Başroldeyim' adlı...
IMKB
E: 16,791 D:% -2.19
DOLAR
S: 1,522,000 D:% -0.85
EURO
S: 1,840,000 D:% 0.16
 
    Günün İçinden | Yazarlar | Ekonomi | Gündem | Siyaset | Dünya | Televizyon | Hava Durumu
Spor | Günaydın | Kapak Güzeli | Astroloji | Magazin | Sağlık | Bizim City | Çizerler
Cumartesi | Aktüel Pazar | Bilgi ve Yaşam | Sarı Sayfalar | Otomobil | Dosyalar | Arşiv
   
    Copyright © 2003, 2004 - Tüm hakları saklıdır.
MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.