Son vergi düzenlemelerinden memnun olan ve desteğini sürdüren yok gibi. İnce ayar bazı değişiklikler konusunda da şu anda harekete geçilmiş durumda...
Türkiye şu anda yine vergi yasalarını konuşuyor. "Reform" diye sunulan son düzenlemelerde, ne gibi değişiklikler yapılacağı tartışılıyor.
Son vergi yasası çıkmadan önce TOBB, TÜRMOB, TÜSİAD, Ticaret ve Sanayi Odaları, Esnaf Odaları, Üniversitlere, işçi-memur, esnaf-tüccar kısaca herkes, vergi yasalarında "reform niteliğinde" kapsamlı bir düzenleme yapılması konusunda görüş birliği içindeydiler.
Sonunda, kamuoyuna "reform" iddiasıyla sunulan bir yasa çıktı.
Yasa çıktıktan sonra, vergi gelirleri azaldı, yurt dışına 20 milyar doların üzerinde döviz kaçışı oldu, piyasada yaşanılan durgunluğun ana nedenlerinden biri olarak "vergi yasaları" gösterildi.
Vergi gelirleri içindeki payı yüzde 1'i dahi bulmayan Emlak Vergisi nedeniyle ortalık toz duman oldu. Milyonlarca Emlak Vergisi mükellefi şaşkın duruma düştü. Geçici vergiye Türkiye genelinde yoğun tepkiler başladı. Paralar yastık altına gitti. İnsanlar işyeri açmaktan, mal almaktan, bankaya para yatırmaktan, sermaye artırımı yapmaktan korkar oldular. Özetle, "reform" iddialarıyla takdim edilen son vergi düzenlemelerini, reform olarak hiç kimse telaffuz etmediği gibi, her geçen gün karşı çıkanların sayısı da artmaya başladı.
Şu anda, son vergi düzenlemelerinden memnun olan ve desteğini sürdüren yok gibi. Aksine, uygulama esasları belli oldukça tepkiler daha da artıyor.
Bugün itibariyle gelinen nokta da, ekonomideki durgunluğun ana nedenlerinden biri olarak, son vergi düzenlemeleri gösteriliyor ve piyasada canlanma, vergi yasalarının değişmesine bağlanıyor. Nitekim Sayın Cumhurbaşkanımız da, dünkü gazetelerde yeralan açıklamasında "Türkiye'deki sıkıntıların belkemiğinde güvensizliğin yattığını, güvensizliğin ana sebeplerinden birinin de vergi kanunları olduğunu" belirtti.
Vergi Yasaları konusunda şu anda şemsiye tersine dönmüş durumda. Çıkmadan önce destek veren büyük çoğunluk, son vergi yasasının özellikle bazı hükümlerinin değiştirilmesini istiyor.
Nitekim, "ince ayar" bazı değişiklikler konusunda da şu anda harekete geçilmiş durumda.
Ne nasıl değişmeli?
Vergi yasalarında yapılan son düzenlemelerin önemli bir kısmı yasa ile bir kısmı da tebliğ ile düzeltilebilir.
TOBB ve TÜSİAD'ın değişiklik önerileri arasında yeralmayan "Emlak Vergisi" konusu, aslında büyük bir kitleyi ilgilendiriyor. Bu itibarla, değişikliklere 18 milyon mükellefi ilgilendiren "Emlak Vergisi" ile başlamak gerekiyor. Nitekim, Emlak Vergisi'nde "hata yapıldığını" dönemin Maliye Bakanı dahi kabullenmiş durumda.
Emlak Vergisi'nde, iyiniyetli vatandaşlar yanıltıldılar ve Devlete olan saygılarının ve güvenlerinin kurbanı oldular. Beyan ettikleri değer, "nasıl olsa vergiyi değişmeyecek" diye önce 4 kat artırıldı ardından yani üç ay sonra da yüzde 77.8 oranında artırıldı.
Sonunda ortaya, gerçek değerin 7-8 katı bir değer çıktı. Bu aşamada, Emlak vergisi mükelleflerine, "isteğe bağlı olarak, yeniden beyanda bulunma hakkının" tanınması, sorunu büyük ölçüde çözecek.
Ayrıca, gayrimenkulün "satışa esas değerinin" de, yıllık orana göre değil de, DİE "aylık toptan eşya fiyat endeksine" bağlanması, önemli bir aksaklığı giderecek.
Bunların yanısıra, miras kalan arsanın ya da büro veya dükkanın, satışının da gelir vergisine tabi tutulmasının önlenmesinde yarar var.
Mali Milat ve Nereden Buldun?
Büyük iddialarla getirilen "Mali Milat" piyasada yaşanan durgunluğun ana nedenlerinden biri oldu.
Uygulama tebliğinin 15 Eylül'de yayımlandığı "Mali Milat ve Blokaj" olayında 30 Eylül'ün "Mali Milat" tarihi olarak belirlenmesinde, süreç çok kısa tutuldu, çok kimse neyin nasıl olacağını bile anlayamadı.
Bankaya, bloke edilecek olan hamiline çek, hazine bonosu, nakit para, döviz vs. nedeniyle vergi incelemesi yapılıp yapılmayacağı konusunda, Maliye inandırıcı bir açıklama yapamadı.
Dönemin Başbakanı ve Maliye Bakanı, vergi incelemesi yapılmayacağını sözlü olarak taahhüt ettiler. Ancak vatandaş buna inanmadı. Çünkü, yasada inceleme yapılmayacağına ilişkin madde yer almıyordu.
Vergi sisteminde, yeni bir başlangıcın dönüm noktası olan "Mali Milat", iki hafta kadar kısa bir süreye sıkıştırıldığı için, olayın ayrıntıları konusunda, kamuoyu yeterine bilgilendirilmedi.
Sonuçta, Sayın Cumhurbaşkanı'nda belirttiği gibi, "Mali Milat ve nereden buldun?" ekonomide yaşanılan durgunluğun ve ülkedeki güvensizliğin önemli bir nedeni oldu.
Bu aşamada yapılması gerekenler şunlar olmalı:
- "Nereden Buldun?" düzenlemesinde hata yapıldığı konusunda (TÜSİAD'da dahil) büyük bir kesim görüş birliği içindedir.
- Yapılan hatanın düzeltilmesi yoluna gidilmeli. Bu aşamada "Nereden Buldun?"un bütünüyle kaldırılmayacağı belli gibidir. O halde aksayan yönleri gözden geçirilip, en az 2-3 yıl sonra yürürlüğe girecek yeni bir düzenleme yapılmalı.
- Olay kamuoyuna ayrıntılı bir şekilde açıklanmalı. Yasanın iyi niyetli ve dürüst vatandaşı zor duruma bırakmayacağı net olarak ortaya konmalı.
- Madem bir "milat" sözkonusu ve milatla birilket sıfırdan başlanıyor. O halde, geçmişi sıfırlamak, mükellefin geçmişle bağlantısını koparmak gerekiyor.
- Bunun için geriye dönük inceleme yapılmayacağı konusunda söz ile değil, yasa ile güvence verilmesinde yarar var.
- Bu aşamada, bir "matrah artırımı" fırsatı verilerek, hem 300 trilyon liralık gelir sağlanır hem de mükellefin geçmişle bağlantısı kesilir.
