Pandora'nın Kutusu açıldı.. Tahran'da 1979 Humeyni devrimine bir aya yakın bir süre orada kalarak izleyen bir gazeteciyim. Bu nedenle olayların sürmesi üzerine sürekli "1979-1999 karşılaştırması yapmam" isteniyor şu sıralar..
Şimdi 20 yıl geri gidelim ve o döneme çok kısaca bir bakalım:
1979 yılındaki devrimin itici gücü yine öğrencilerdi.. Tudeh isimli Komünist Partisi' yandaşı öğrencilerinin başını çektiği isyancı üniversitelilere, devrim sonrası tümünü yok edece olan mollalar katıldı. Ardından da, belki en önemlisi, Şah döneminin kepazeliklerinden, rüşvet ve hırsızlığından bıkmış olan "Çarşı" devrime katıldı.. Yani bizim Kapalıçarşı ile Mısır Çarşısı karışımı olan ve Tahran'ın ekonomik kalbinin attığı yerdeki esnaf..
Devrim böyle oldu.. Yoksa sadece öğrenciler veya mollaların, tek başlarına bu işi başarmaları mümkün değildi..
Şimdi yine öğrenciler ön planda.. Halk ise henüz ortalığa çıkmadı, sokaklara dökülmedi.. Zaten öğrencilerin rejimi devirmeye yönelik pek de somut bir istekleri yok.. İstekleri, 20 yıllık baskı ve zulümden sonra, bazı demokratik haklarının verilmesi.. Gazetelerin yasaklanmaması gibi..
Ama, dediğimiz gibi Pandora'nın Kutusu bir kere açıldı.. Mollaların rejimi, bu olaylarla çok ciddi bir darbe aldı ve almaya da devam edeceğe benziyor.. Bu darbeler molla rejiminde kan kaybına da yol açıyor ve açacaktır..
İran halkı, zaten seçim kampanyasında daha çok demokrasi sözü veren Hatemi'yi ezici bir çoğunlukla iktidara getirerek, "değişime duyduğu özlemi" dünyaya göstermişti.. Onlar göstermişti de, polis ve adalet mekanizmasını ve orduyu ellerinde tutan ve iktidarın nimetlerinden yararlanan sertlik taraftarı mollalar bunu içlerine sindirememişlerdi..
Hatemi'nın başkan olması sorunu çözmesi ve ülkeyi istediği ölçüde demokratikleşmesi olanağını, mollaların kurduğu siyasi sistem yüzünden yapamadı. Zaten konuştuğumuz batılılar da, bizim gibi, Hatemi'nin ancak 2'nci 4 yıllık döneminde bir şeyler yapabileceği görüşündelerdi..
Ancak öğrencilerin sabrı taştı.. Humeyni'nin devamı olan Hamaney'i topa tuttular. Gönderdiği yazılı metnin okunmasına bile izin vermediler.. Bunlar, 2-3 yıl önce, olması hayal bile edilemeyen gelişmeler..
İran'da demokratik olmayan, ülke ekonomisini perişan hale getiren bugünkü çağdışı yönetim biçimi, reformlara izin vermeden bu sarsıntılara daha ne kadar dayanır, işte burası belli değil..
Halkın sokağa dökülmesi halinde ise, bir anda sonları gelir.. İşte kilit bu..
Pandora'nın Kutusu içinden halk da çıkar mı, şimdilik bilmiyoruz.. Ama çok büyük ekonomik sıkıntı içinde olan, işsizliğin korkunç boyutlara yükseldiği ülkede, bir de kız ve erkek çocuklarının böylesine ezilmeye çalışıldığını gören halkın, polise ve onların arkasına saklanarak öğrencilere saldıran Hizbullah militanlarına karşı çıkmasına da kimse şaşırmamalı..
Bu, bugünden yarına belki olmaz ama, İran için kaçınılması mümkün olmayan bir gelecek olarak görünüyor..
İslam Dünyası içinde pek çok ülkenin de, İran'da sertlik yanlısı dincilerin tasfiyesinden fevkalade memnun olacakları da unutulmamalı..
